Hiểu về thế giới và Tâm lý học hành vi

Katsushika Hokusai, "Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa" (khoảng 1831)Cối xay gió thoát nước ở Kinderdijk. Ảnh: TarodKhách sạn Mount Washington, nơi diễn ra Hội nghị Bretton Woods 1944. Ảnh: King of Hearts

Lịch sử, kinh tế, chính sách và pháp lý của các quốc gia, kể lại bằng tài liệu gốc.

Quảng cáo ở Quảng trường Thời đại, New York. Ảnh: chensiyuanChợ Bến Thành, TP.HCM. Ảnh: BahnfrendTượng Nữ thần Công lý ở Münster, Đức. Ảnh: Dietmar Rabich

Khoa học của những điều mình vẫn làm: tư duy, tiền bạc, đàm phán, quảng cáo, tòa án, chính sách và thói quen.

Khu vực
Chủ đề
Quốc gia

Bến cảng Ilulissat, tây Greenland, cuối mùa hè năm 2008. Ảnh: Vincent van Zeijst
Lịch sử · Pháp lý · 32 phút

Greenland: thể chế tự quản, tài nguyên, an ninh Bắc Cực và các đề nghị mua lại của Hoa Kỳ

Địa lý và lịch sử, Luật Tự quản 2009, kinh tế, khoáng sản, Hiệp định phòng thủ 1951, các đề nghị mua của Hoa Kỳ từ 1867 đến 2026 và hiệp định an ninh ba bên.

Hồ sơ quốc gia
Tiền mặt nhiều loại ngoại tệ. Ảnh: epSos.de
Pháp lý · Kinh tế & tài chính · 44 phút

Rửa tiền và "tiền bay": cơ chế, các vụ án lớn và khung pháp lý phòng, chống rửa tiền

Ba giai đoạn rửa tiền, phi tiền thời Đường và hawala, các vụ án ngân hàng lớn, đánh giá của APG và FATF về Việt Nam, và vì sao chủ sở hữu hưởng lợi được thúc đẩy mạnh.

Tài chính, tội phạm và pháp luật
Phố đi bộ Nguyễn Huệ, TP. Hồ Chí Minh, năm 2020. Ảnh: Steffen Schmitz (Carschten)
Kinh tế & tài chính · Chính sách & thể chế · 42 phút

Doanh nghiệp Việt Nam về tay nhà đầu tư nước ngoài: số liệu, kinh nghiệm quốc tế và lựa chọn chính sách

Số liệu M&A, các thương vụ Sabeco, Kinh Đô, Dược Hậu Giang, Imexpharm, VPBank; kinh nghiệm Séc, Thái Lan, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Nhật Bản; kịch bản đến 2030.

Doanh nghiệp, thị trường và chính sách
Seoul về đêm, ảnh của Takipoint123
Lịch sử · Kinh tế & tài chính · 40 phút

Hàn Quốc: công nghiệp hóa, khủng hoảng tài chính 1997 và thách thức dân số

Cải cách ruộng đất, Park Chung-hee và nhà nước phát triển, POSCO và Hyundai, chip nhớ, khủng hoảng 1997, chaebol, dân số, bài học cho Việt Nam.

Hồ sơ quốc gia
Katsushika Hokusai, "Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa" (khoảng 1831)
Lịch sử · Kinh tế & tài chính · 36 phút

Nhật Bản: hiện đại hóa, tăng trưởng, khủng hoảng tài sản và thách thức dân số

Từ Dejima và Minh Trị đến thời kỳ chiếm đóng, tăng trưởng cao, Hiệp định Plaza và bong bóng tài sản, ba thập kỷ chính sách tiền tệ, dân số giảm, bán dẫn và quốc phòng.

Hồ sơ quốc gia
Vịnh Marina lúc hoàng hôn, ảnh của Benh LIEU SONG
Lịch sử · Kinh tế & tài chính · 38 phút

Singapore: từ thương cảng đến quốc gia phát triển

Eo biển và cảng tự do, độc lập năm 1965, chính sách đa sắc tộc, thu hút FDI, phòng chống tham nhũng, đất đai và nhà ở, quỹ quốc gia, an ninh nguồn nước, đối ngoại, bài học cho Việt Nam.

Hồ sơ quốc gia
Làng St-Saphorin và ruộng nho Lavaux bên hồ Geneva, ảnh của JoachimKohler-HB
Lịch sử · Kinh tế & tài chính · 35 phút

Thụy Sĩ: liên bang, trung lập, dân chủ trực tiếp và trung tâm tài chính

Liên minh 1291, Cải cách tôn giáo, trung lập, dân chủ trực tiếp, Escher và đường hầm Gotthard, dược phẩm Basel, ngân hàng, đồng franc, bài học cho Việt Nam.

Hồ sơ quốc gia
Cối xay gió thoát nước ở Kinderdijk. Ảnh: Tarod
Lịch sử · Kinh tế & tài chính · 40 phút

Hà Lan: quản lý nước, thương mại, tài chính và "căn bệnh Hà Lan"

Địa lý và quản lý nước, sự ra đời của nhà nước, VOC và sàn chứng khoán, Grotius và luật biển, Hiến pháp 1848, trận lụt 1953, "căn bệnh Hà Lan" từ bạc châu Mỹ đến khí Groningen.

Hồ sơ quốc gia
Vườn quốc gia Koli. Ảnh: Ninara
Lịch sử · Kinh tế & tài chính · 19 phút

Phần Lan: quốc gia nhỏ cạnh cường quốc, cải cách giáo dục và kinh tế sau Nokia

Bồi thường chiến tranh, cải cách giáo dục, khủng hoảng 1990–1993, giai đoạn Nokia, gia nhập NATO và thị trường lao động năm 2026.

Hồ sơ quốc gia
Thuyền buồm dhow trên lạch Dubai. Ảnh: McKay Savage
Kinh tế & tài chính · Chính sách & thể chế · 18 phút

Dubai: từ thương cảng đến trung tâm tài chính và logistics khu vực

Cảng ngọc trai, dầu mỏ ít ỏi, cảng Jebel Ali, khu tự do và tòa án DIFC, khủng hoảng nợ 2009, thuế doanh nghiệp, FATF và chương trình D33.

Hồ sơ quốc gia
Ngân hàng Trung ương Anh, London. Ảnh: Diliff
Lịch sử · Kinh tế & tài chính · 15 phút

Thế chiến II và sự dịch chuyển trung tâm tài chính thế giới từ London sang Washington (1939–2006)

Từ Đạo luật Trung lập, Lend-Lease và khoản vay Anh – Mỹ năm 1945 đến khủng hoảng chuyển đổi đồng bảng năm 1947 và kỳ trả nợ cuối cùng năm 2006.

Tiền, luật và chiến tranh 1934–1971
Ảo giác Müller-Lyer, hình vẽ của Franz Brentano (1892): các đoạn thẳng dài bằng nhau
Tâm lý & hành vi · 12 phút

Hai hệ thống tư duy và các thiên kiến nhận thức phổ biến

Hệ 1 nhanh, Hệ 2 chậm, mỏ neo, tính sẵn có, tính đại diện: những lối tắt của bộ não, thí nghiệm gốc và những kết quả không được xác nhận khi làm lại.

Tâm lý học hành vi: khoa học của những điều mình vẫn làm
Điện Capitol, Washington. Ảnh: Ron Cogswell
Pháp lý · Chính sách & thể chế · 13 phút

Đạo luật Johnson năm 1934: nợ Thế chiến I, hạn chế tín dụng và trật tự tài chính sau năm 1945

Cuộc tranh luận về "trả tượng trưng", tác động tới Thế chiến II, miễn trừ cho thành viên IMF và Ngân hàng Thế giới, hiệu lực đến nay.

Tiền, luật và chiến tranh 1934–1971
Cân đĩa thế kỷ XIX, Bảo tàng Metropolitan
Tâm lý & hành vi · Kinh tế & tài chính · 13 phút

Lý thuyết triển vọng và các quyết định tài chính

Né tránh thua lỗ, hiệu ứng khung, hiệu ứng sở hữu, chi phí chìm và ứng dụng trong quyết định đầu tư, bảo hiểm, chính sách công.

Tâm lý học hành vi: khoa học của những điều mình vẫn làm
Tàu khu trục hộ tống đoàn tàu vận tải, 10/1941. Ảnh: Hải quân Hoàng gia Anh (IWM)
Pháp lý · Chiến lược · 12 phút

Đạo luật Trung lập năm 1939 và nguyên tắc "trả tiền ngay, tự vận chuyển"

Từ Ủy ban Nye đến Đạo luật 1939: vì sao điều kiện "trả tiền ngay, tự vận chuyển" có tác động khác nhau đối với các bên tham chiến.

Tiền, luật và chiến tranh 1934–1971
Chợ Bến Thành, TP.HCM. Ảnh: Bahnfrend
Tâm lý & hành vi · Chiến lược · 11 phút

Hiệu ứng mỏ neo và tâm lý học trong đàm phán

Lời đề nghị đầu tiên như mỏ neo, BATNA, kỹ thuật "cửa đóng trước mặt", và đàm phán trong văn hóa Việt Nam.

Tâm lý học hành vi: khoa học của những điều mình vẫn làm
Lương thực Lend-Lease tại London, 1941. Ảnh: Bộ Thông tin Anh (IWM)
Pháp lý · Chiến lược · 13 phút

Đạo luật Lend-Lease năm 1941: cơ chế pháp lý của viện trợ Mỹ trong Thế chiến II

Cấu trúc cho mượn, cho thuê thay vì bán hoặc cho vay; Điều VII; quyết toán với Anh và Liên Xô; đạo luật năm 2022 cho Ukraine.

Tiền, luật và chiến tranh 1934–1971
Quảng cáo ở Quảng trường Thời đại, New York. Ảnh: chensiyuan
Tâm lý & hành vi · Pháp lý · 19 phút

Nguyên lý thuyết phục trong quảng cáo và giới hạn pháp lý

Sáu nguyên lý của Cialdini, khan hiếm, lựa chọn mồi nhử, ngộ nhận về "quá nhiều lựa chọn", và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.

Tâm lý học hành vi: khoa học của những điều mình vẫn làm
Khách sạn Mount Washington, nơi diễn ra Hội nghị Bretton Woods 1944. Ảnh: King of Hearts
Kinh tế & tài chính · Chính sách & thể chế · 14 phút

Hệ thống Bretton Woods (1944–1973): thiết kế, vận hành và sự chấm dứt

Phương án Keynes và White, ngang giá 35 USD/ounce vàng, nghịch lý Triffin, quyết định ngày 15/8/1971 và những thể chế còn lại đến nay.

Tiền, luật và chiến tranh 1934–1971
Tượng Nữ thần Công lý ở Münster, Đức. Ảnh: Dietmar Rabich
Tâm lý & hành vi · Pháp lý · 13 phút

Trí nhớ, hiệu ứng mỏ neo và thiên kiến nhận thức trong hoạt động xét xử

Trí nhớ bị viết lại, nhân chứng nhận dạng sai, mỏ neo khi quyết định hình phạt, sự thật về "thẩm phán đói bụng" và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Tâm lý học hành vi: khoa học của những điều mình vẫn làm
Thẻ đăng ký hiến tạng ở Đức. Ảnh: Mediatrotter
Tâm lý & hành vi · Chính sách & thể chế · 19 phút

Cú hích (nudge) trong chính sách công: phương pháp, hiệu quả thực tế và giới hạn

Lựa chọn mặc định, Save More Tomorrow, thư đòi thuế, giải Nobel 2017, và hiệu quả thực tế đo trên 23 triệu người.

Tâm lý học hành vi: khoa học của những điều mình vẫn làm
Kẹo dẻo marshmallow. Ảnh: John Morgan
Tâm lý & hành vi · 13 phút

Thói quen, trì hoãn và các công cụ thay đổi hành vi có cơ sở khoa học

66 ngày chứ không phải 21 ngày, kế hoạch "nếu… thì…", và sự thật về cạn kiệt ý chí, kẹo dẻo, Dunning–Kruger, tư duy phát triển.

Tâm lý học hành vi: khoa học của những điều mình vẫn làm

Chuỗi bài

Tâm lý học hành vi: khoa học của những điều mình vẫn làm

Vì sao ta quyết định như vậy, và những nguyên lý ấy được dùng thế nào trong kinh doanh, quảng cáo, đàm phán, tòa án và chính sách. Mỗi bài đều kiểm chứng nghiên cứu nào còn đứng vững.

  1. Hai hệ thống tư duy và các thiên kiến nhận thức phổ biến Tâm lý học
  2. Lý thuyết triển vọng và các quyết định tài chính Tâm lý học
  3. Hiệu ứng mỏ neo và tâm lý học trong đàm phán Tâm lý học
  4. Nguyên lý thuyết phục trong quảng cáo và giới hạn pháp lý Tâm lý học
  5. Trí nhớ, hiệu ứng mỏ neo và thiên kiến nhận thức trong hoạt động xét xử Tâm lý học
  6. Cú hích (nudge) trong chính sách công: phương pháp, hiệu quả thực tế và giới hạn Tâm lý học
  7. Thói quen, trì hoãn và các công cụ thay đổi hành vi có cơ sở khoa học Tâm lý học

Tài chính, tội phạm và pháp luật

Dòng tiền bất hợp pháp, những vụ án tài chính lớn và cách pháp luật các nước ứng phó.

  1. Rửa tiền và "tiền bay": cơ chế, các vụ án lớn và khung pháp lý phòng, chống rửa tiền Hoa Kỳ · Việt Nam

Doanh nghiệp, thị trường và chính sách

Những chuyển động lớn của doanh nghiệp và thị trường Việt Nam, đặt trong kinh nghiệm quốc tế.

  1. Doanh nghiệp Việt Nam về tay nhà đầu tư nước ngoài: số liệu, kinh nghiệm quốc tế và lựa chọn chính sách Việt Nam · Thái Lan · Nhật Bản · Singapore
Cách chúng tôi viết. Mỗi dữ kiện được đối chiếu với tài liệu lưu trữ của chính phủ, ngân hàng trung ương, tổ chức quốc tế hoặc công trình nghiên cứu đã công bố. Khi các nguồn khác nhau, chúng tôi nêu rõ. Khi một nội dung phổ biến trên mạng không khớp với tài liệu, bài viết có phần kiểm chứng. Mỗi bài trình bày các luồng đánh giá khác nhau để người đọc tự kết luận, và kết thúc bằng ý nghĩa đối với Việt Nam và doanh nghiệp.
Hồ sơ quốc gia dự kiến:
  • Bỉ
  • Đài Loan
  • Áo
  • Úc
  • Indonesia